Evolución histórica y patrimonial de la villa de Allariz

Resumo

A vila de Allariz é unha pequena xoia patrimonial do pobo galego. Ao contrario do que aconteceu con outras vilas históricas de Galicia, o seu casco histórico mantívose inalterado ao longo do tempo. Os grandes esforzos feitos nas últimas décadas permitiron recuperar tanto o seu aspecto histórico como o seu perímetro natural. A presente tese de doutoramento estuda a cidade non só dende o punto de vista histórico ou urbanístico, senón dende a perspectiva da entidade patrimonial. Tomando unha vila histórica, como é Allariz, cun trazado urbano interesante, de orixe medieval e aínda recoñecible, estúdase a maneira de conformarse o patrimonio. Seguindo a evolución da cidade en orde cronolóxica, percorreremos as súas grandes épocas e momentos de crise, dos que sempre saíu, reinventándose. Este camiño comeza coa relación da vila con Alarico e as invasións sueva e visigoda e, máis tarde, durante a Idade Media, a súa conversión en residencia real. Neste período, a cidade tiña unha estrutura feudal, que aínda hoxe pode ser rastrexada nos edificios señoriais e trazados urbanos medievais. Desta época son as murallas e o castelo, hoxe desaparecido. É interesante estudar a distribución das parcelas, terreos e distintas propiedades, así como a disposición das diferentes clases sociais na cidade, especialmente a comunidade xudía, que desempeñou un papel destacado na vila medieval. É importante mencionar, ademais, a presenza de igrexas románicas, como a igrexa parroquial de Santiago, a igrexa de San Estevo, a igrexa de San Pedro e a de Santa María de Vilanova. Posteriormente, tras unha grave crise, chegará o momento do Allariz conventual. Mentres na cidade estaba a emerxer a fidalguía, fóra do recinto amurallado situábase o convento de monxas clarisas de Santa Clara de Allariz, ao que pertence o maior claustro barroco de España. Destes anos atopamos casas señoriais e pazos como a casa dos Feijoo Montenegro, a dos Sandoval, a casa dos Castro Oxea ou o pazo dos Enríquez, que destacan entre o caserío tradicional da vila. No século XIX, e tras unha nova crise, esta vez debido ás medidas desamortizadoras de 1837, algúns dos elementos da cidade caeron na ruína, como no caso do castelo. Allariz centrouse entón na industria, primeiro do liño e máis tarde do coiro, que a axudou unha vez máis a erguerse de novo. Hoxe en día a cidade emprega ese patrimonio acumulado ao longo dos anos como motor económico. A recuperación do seu casco histórico supuxo un impulso para o turismo de Allariz, que foi declarado patrimonio histórico-artístico en 1971. O obxectivo da tese será o estudo da poboación nestes catro momentos clave da súa historia, analizando tanto os elementos patrimoniais que se conformaron en cada un deses períodos, como a súa morfoloxía urbana e crecemento.